Trong hơn 1000 nhà cổ hiện nay ở đô thị cổ Hội An, nhà cổ Tấn Ký số 101 đường Nguyễn Thái Học nổi tiếng với du khách gần xa với các giá trị lịch sử văn hóa, về kiến trúc và cả mỹ thuật điều khắc gỗ. Nhà cổ Tấn Ký là nhà cổ đầu tiên được Bộ Văn hóa quyết định công nhận di tích Quốc Gia và năm 1985 và được xếp vào loại hình di tích đặc biệt theo đánh giá của trung tâm Quản lý và bảo tồn di tích Hội An.

Từ mặt phố Nguyễn Thái Học nhìn vào, ta dể dàng nhận ra đây là loại hình kiến trúc dân dụng và rất tiêu biểu cho kiểu nhà truyền thống ở Hội An. Nhà dạng hình ống, bố cục theo mặt tiền có 3 gian, theo chiều sâu có lớp nhà trước, sân giữa (sân trời), lớp nhà sau thông từ Nguyễn Thái Học sang phố Bạch Đằng.
Nha Co Tan Ky Hoi An
Theo cụ chủ nhà Lê Chương, nhà được xây dựng cách đây 200 năm. Chức năng trước đây của ngôi nhà là nơi buôn bán, nơi chứa hàng hóa, cho khách thuê và cũng là nơi ở của gia đình. Hiện nay, đây là nhà ở vừa là nhà thờ Tộc “Lê Tứ đường”. Tấm biển hiệu “Tấn Ký” được trên ở phía ngoài cửa đi vào, có từ đời ông cố cụ :ê chương là một minh chứng cho thời kỳ buôn bán của gia đình còn để lại. Ngôi nhà cao hai tầng, hoạt động buôn bán và sinh hoạt của gia đình chủ yếu ở tầng một và tầng hai là nơi để lưu trữ hàng hóa và đồng ùng phòng khi lũ lụt.

Đặt chân bước vào bên trong ngôi nhà, ta có cảm giác không khí thoáng mát chứ không hề ngột ngạt bởi sự bao bọc của bốn bức tường xung quanh. Hai gian trước của nhà có ô hàng cột tạo thành 3 gian. Tất cả các chân cột đều đặt trên những bộ đá Cẩm Thạc từ núi Ngũ Hành Sơn (theo lời gia chủ) được chạm trổ hình hoa sen và kỷ hà khá trau chuốt. các cột hiên dạng hình vuông xoi chỉ tròn bốn cạnh được lắp ghép bởi các thanh gỗ tạo nên mảng tường gỗ ở mặt tiền của nhà.

Cửa chính ở giữa thông từ mặt phố trước sang mặt phố sau. Trên cửa có hai con mắt cửa hình xoáy âm dương lá đề. Mắt cửa là một dạng kiến trúc đặc biệt và lạ mắt trong các nhà cổ ở Hội An.

Cư dân Hội An quan niệm mắt cửa như linh hồn của ngôi nhà. Nó sẽ bảo vệ cho gia chủ khỏi bao tai ương và những gì kém may mắn. các cột quân và cột cái đều hình tròn. ở vì đều sát hiên được kiến trúc theo kiểu “cột trốn kẻ chuyền”. hai gian hai bên có những bức ván đồ lụa và chạm con tiện làm thành hai căn buông dùng dể thờ cúng ông bà, trên cao là trang thờ Phật. Ngay giữa lối đi, từ dưới nhìn lên ta thấy trên sàn gác có một ô cửa hình Vương dùng để vận chuyển hàng hóa. Hai hàng cột kế tiếp được kiến trúc theo kiểu “chồng tường giả thủ”. Phần này được chạm trổ tinh vi qua bàn tay của các nghệ nhân làng mộc Kim Bồng xưa với hình “bát bửu”, “mail an cúc trúc”. Các giả thủ được khác chạm hình hai thanh gươm chéo vào nhau với các dải lụa bao quanh. Phần này làm không gian ngôi nhà trông rộng hơn và cũng là nơi để trang trí đèn lòng. Phần mái hiện được chạm hình cá.
Chạy dọc theo sân trời, gian giữa có hai tần cũng có kết cấu “chồng rường giả thủ” nhưng nhỏ hơn. Các tai cột ở gian này được chạm hình con sóc, chum nho, quả đào, quả phật thủ, con dơi. Các cửa ban công trên góc làm theo kiểu hạ song bản bằng gỗ có chạm hình bốn con dươi bay quanh chữ “Quý”.

Gian sau song song với gian trước, gồm 4 hàng cột tạo thành, các cây cột đều ăn thông lên mái với kiến trúc đơn giản, ít trang trí hơn, các xà được soi chỉ và sàn gác tầng hai liền với gác của gian giữa. cửa vào của gian nhà này cũng được gắn hai mắt cửa hình “xoáy âm dương lá đề”. Các bức vahcs gỗ nằm sát sân trời với ô cửa sổ được chạm các điệu hình bức bình phong, giữa là con tiện, xung quanh chạm hình dơi và dải lụa. bộ khung gỗ của ngôi nhà được lấy từ thân gỗ lim và kiền kiền và đã được xử lý tốt trước khi đưa vào xẫy dựng nên có thể chống chịu tác động của các trận lũ lụt và sự gặm nhấm của mối mọt. nền nhà được lát bằng gạch cổ Bát Tràng và sann trời lát đá Thanh H óa. Mái bờ nóc trên phần mái được tạo dáng rất mềm mại, uốn lượn rất duyên dáng.
Ngoài vẻ đẹp kiến trúc độc đáo của ngôi nhà, cách bày biện bố trí các bộ liển, các bức hoành bằng g ỗ khảm trai ngọc với nét chữ bay bướm được bố trí hợp mắt theo các dãy cột, những bộ bàn ghế gỗ ghép đá được chạm khắc tinh xảo cùng với các hiện vật gia bảo bằng sành sứ, dồng càng giúp du khách vẻ đẹp kiêu sa và sự giàu sang, quý phái trong các gia đình thương nhân Việt trước kia. Sự giàu có của thương nhân Hội An đủ để minh chứng một thương cảng Hội An sầm uất và hung thịnh dưới thời các chúa Nguyễn.

Theo chủ nhà, nhà cổ Tấn Ký chưa tu sửa lớn lần nào. Năm 1990, dưới sự tài trợ và giám sát của Trung tâm Quản lý và Bảo tồn di tích, nhà được sửa lại diềm mái, hành lang quanh sân trời, thay 2 con cá bị hỏng ở mái hiên và thay máng xối nước. Hiện nay việc tu sửa nhà hàng năm chủ yếu thông qua việc lau chùi, đánh bóng sườn gỗ.

Được làm chủ nhân của những ngồi nhà cổ kính không chỉ riêng là niềm tự hào của cụ Lê Chương mà ngay cả bao thế hệ cư dân Hội An. Di tích 101 Nguyễn Thái Học cùng hàng trăm ngôi nhà cổ và những di tích khách tạo nên một quần thể kiến trúc đô thị cổ Hội An độc đáo, không nơi nào có được. người dân Hội An càng ý thức hơn trong trách lớn lao của mình trong việc giữ gìn một di sản tinh thần với các giá trị văn hóa lâu đời mà bao thế hệ tiền nhân Hội An đã có công tạo dựng.

Chia sẻ

Trả lời

Vui lòng viết ý kiến.
Nhập tên bạn